Welke kabeldikte of aderdikte heb ik nodig? Met tabel

“Welke kabel heb ik nodig?” is een van de vragen die ik het vaakst krijg. Meestal bedoelen mensen dan eigenlijk: hoe dik moeten de koperen aders zijn? Dat is namelijk waar het om draait. In deze blog leg ik uit waarom de juiste aderdikte belangrijk is, hoe je het je kunt voorstellen en welke dikte je in veelvoorkomende situaties tegenkomt.

Kabeldikte of aderdikte?

Een kabel bestaat uit meerdere aders: koperen geleiders met elk een eigen gekleurde isolatie, samen in een buitenmantel. Hoe dik de kabel van buiten is, zegt weinig. Het gaat om de doorsnede van het koper in elke ader, uitgedrukt in vierkante millimeter (mm²).

Let op: 2,5 mm² is dus niet de diameter, maar het oppervlak van de doorsnede. Een ader van 2,5 mm² is ongeveer 1,8 mm dik. In huis gebruik ik vooral installatiedraad (losse aders in een buis in de muur) en installatiekabel, zoals YMvK of XMvK, voor buiten of in de grond.

Waarom de juiste aderdikte zo belangrijk is

Koper geleidt goed, maar niet perfect. Elke ader heeft een kleine weerstand, en als er stroom doorheen loopt, wordt de ader warm. Hoe dunner de ader en hoe meer stroom, hoe warmer.

Warmte en brandgevaar: is de ader te dun voor de stroom die erdoor loopt, dan wordt hij te heet. De isolatie veroudert, wordt bros en kan uiteindelijk smelten. Dat is een van de oorzaken van kabelbrand.
De automaat beschermt de kabel, niet het apparaat: de installatieautomaat in je groepenkast schakelt uit voordat de kabel te warm wordt. Daarom horen aderdikte en automaat bij elkaar. Zet je een zwaardere automaat op een te dunne kabel, dan schakelt hij pas uit als het al te laat is.
Spanningsverlies: over een lange, dunne kabel gaat spanning verloren. Apparaten krijgen minder dan 230 volt, motoren en laders werken minder goed en een deel van de energie verdwijnt als warmte in de kabel.

De vergelijking met een tuinslang

Je kunt een elektrische kabel goed vergelijken met een tuinslang:

De stroom (ampère) is de hoeveelheid water die door de slang gaat.
De aderdikte is de dikte van de slang.
De spanning (volt) is de waterdruk uit de kraan.

Wil je veel water door een dun slangetje persen, dan gaat dat moeizaam: het water moet zich erdoorheen wringen. Bij een kabel betekent die “wrijving” warmte. Een dikkere slang laat dezelfde hoeveelheid water veel makkelijker door.

Schema: dezelfde stroom door een dunne en een dikke ader. De dunne ader wordt warm, de dikke blijft koel. — Dezelfde stroom: door een dunne ader wordt het warm, door een dikke niet.

En hoe langer de slang, hoe minder druk er aan het eind overblijft. Een tuinslang van 50 meter geeft aan het eind een slapper straaltje dan een slang van 5 meter. Zo werkt spanningsverlies ook: hoe langer de kabel, hoe dikker hij moet zijn om aan het eind nog genoeg “druk” over te houden.

De automaat in je groepenkast is in deze vergelijking een beveiliging op de kraan die dichtgaat zodra er meer water door wil dan de slang aankan. Daarom moet die beveiliging altijd bij de dikte van de slang passen, en niet bij hoeveel water je graag zou willen gebruiken.

Schema: een 16A-automaat op 2,5 mm² is goed; een 32A-automaat op 2,5 mm² is fout, omdat de kabel te heet wordt voordat de automaat uitschakelt. — De automaat hoort bij de kabel, niet bij het apparaat.

Tabel: welke aderdikte bij welke groep?

Hieronder zie je wat ik in woningen meestal gebruik, met de zwaarste automaat die er doorgaans op mag. Dit is een indicatie voor koperen aders in een gewone woning, bij normale lengtes en een gebruikelijke manier van aanleggen.

Aderdikte	Max. automaat	Veel gebruikt voor
1,5 mm²	16A	Verlichting, korte groepen met wandcontactdozen
2,5 mm²	16A (soms 20A)	Wandcontactdozen, wasmachine, droger, vaatwasser, oven, kookplaat per fase, laadpaal 11 kW
4 mm²	20A tot 25A	Lange 16A-groepen (tuin, schuur), laadpaal op grotere afstand
6 mm²	25A tot 32A	Laadpaal 22 kW, onderverdeling in garage of tuinhuis
10 mm²	40A	Zware onderverdelingen, lange voedingskabels
10 tot 16 mm²	Volgens de aansluiting	Kabel van de meter naar de groepenkast

Hoeveel stroom een ader écht veilig aankan, hangt af van meer dan alleen de dikte:

Lengte: hoe langer de kabel, hoe meer spanningsverlies. Vaak moet je dan een maat dikker kiezen.
Manier van aanleggen: in een buis in een geïsoleerde muur kan een kabel zijn warmte slechter kwijt dan vrij aan de wand.
Gebundeld: veel kabels dicht bij elkaar warmen elkaar op.
Omgevingstemperatuur: op een warme zolder of naast een cv-leiding kan een kabel minder hebben.
Continu belasting: een laadpaal of warmtepomp trekt urenlang volle stroom. Daar reken ik altijd ruim.

De officiële rekenregels staan in de NEN1010. Bij een nieuwe groep reken ik altijd uit welke dikte nodig is, in plaats van alleen op een tabel te vertrouwen.

Rekenvoorbeeld: een groep naar het tuinhuis

Stel: je wilt een 16A-groep naar een tuinhuis op 40 meter afstand. Met een korte rekensom (stroom × weerstand van heen- en terugweg) zie je het verschil:

Aderdikte	Spanningsverlies bij 16A over 40 meter
1,5 mm²	ongeveer 15 volt (6,5%)
2,5 mm²	ongeveer 9 volt (3,9%)
4 mm²	ongeveer 5,6 volt (2,4%)

Schema: 16A over 40 meter naar een tuinhuis. Spanning aan het eind: 215 volt bij 1,5 mm², 221 volt bij 2,5 mm² en 224 volt bij 4 mm². — Wat er van de 230 volt overblijft in het tuinhuis, per aderdikte.

Als vuistregel houd ik het spanningsverlies onder de 3 à 5%. Met 1,5 mm² kom je hier dus ruim boven, terwijl 2,5 mm² net kan en 4 mm² de veilige keuze is als er echt zware apparaten op komen, zoals een kachel of een elektrische zaag.

Veelvoorkomende situaties

Wasmachine en droger

Allebei verbruiken ze veel stroom door het verwarmingselement. Het liefst krijgen ze elk een eigen groep op 2,5 mm². Zitten ze samen met andere apparaten op één groep, dan slaat de automaat vaak af. Hoeveel apparaten samen op een groep passen, lees je in mijn blog over hoeveel watt je apparaten verbruiken.

Inductiekookplaat

Een inductiekookplaat sluit je meestal 2-fase aan: twee groepen van 16A, met 2,5 mm² per fase. Op één gewone wandcontactdoos werkt een volwaardige kookplaat niet goed.

Laadpaal

Een laadpaal van 11 kW (3-fase, 16A) kan bij korte afstanden op 2,5 mm², maar bij een paar tientallen meters of een kabel door de grond kies ik vaak 4 of 6 mm². Een laadpaal van 22 kW (32A) vraagt minimaal 6 mm². Omdat een auto urenlang op volle stroom laadt, is dit een plek waar je niet wilt bezuinigen op koper.

Tuinhuis, schuur of carport

Hier speelt de afstand bijna altijd mee. Buiten en in de grond gebruik ik grondkabel (bijvoorbeeld YMvK), op voldoende diepte en eventueel in een mantelbuis. Zie het rekenvoorbeeld hierboven.

Verlengsnoer en kabelhaspel

Ook een verlengsnoer heeft een aderdikte. Goedkope snoeren hebben vaak 0,75 of 1 mm² en zijn niet geschikt voor een kachel of een hogedrukreiniger. Rol een kabelhaspel altijd helemaal af als je er een zwaar apparaat op aansluit: opgerold kan hij zijn warmte niet kwijt en kan hij zelfs smelten.

Samengevat

Het gaat om de doorsnede van het koper (mm²), niet om hoe dik de kabel van buiten is.
Te dun betekent warmte, brandgevaar en spanningsverlies.
De automaat hoort bij de kabel: nooit een zwaardere automaat op een dunne kabel.
Bij lange afstanden en continu zware apparaten kies je een maat dikker.
De tabel is een indicatie; de werkelijke dikte hangt af van lengte, aanleg en belasting.

Wil je een extra groep laten aanleggen, bijvoorbeeld voor een kookplaat, laadpaal of het tuinhuis? Dan reken ik uit welke aderdikte nodig is. Je kunt een vrijblijvende offerte aanvragen via het formulier hieronder.